سیصد و ششمین برنامه سهشنبههای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، ۲۴ شهریورماه ۱۴۰۵، با مشارکت سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع)، با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان این دو مجموعه، استادان و دانشجویان و سایر علاقهمندان، در سالن اجتماعات «شهید چمران» ساختمان شماره دو این دانشگاه، اجرا شد.
این برنامه به مناسبت روز ملی شعر و ادب فارسی و در آستانه چهلمین سالروز درگذشت شهریار، با محوریت رونمایی از دو مجله «بهار» و «دانشکده»؛ از قدیمیترین نشریات ادبی، برگزار شد.
جذب بیش از ۵۰۰ عنوان مجله ادبی
جمیله جهانی، مسئول امور اطلاعرسانی و محتوا مطبوعات اداره مطبوعات آستان قدس رضوی، در این مراسم بیان کرد: روزنامه «ملت سنیه ایران» که در سال ۱۲۸۳ هجری قمری با مدیریت علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه منتشر میشد، قدیمیترین روزنامه ادبی کشور، به شمار میآید.
وی ادامه داد: اولین مجله ادبی ایران را نیز یوسف اعتصامالملک، با عنوان «بهار» در سال ۱۳۲۸ هجری قمری چاپ کرد. سپس ملکالشعرا بهار، مجله «دانشکده» را چاپ کرد و از آنجا سیر مجلات تخصصی ادبی در کشور شتاب گرفت.
وی افزود: روزنامه «ادب» نیز قدیمیترین نشریهای است که در سال ۱۳۱۸ هجری قمری برابر با ۱۲۷۸ هجری شمسی، مطلب ادبی در شهر مشهد چاپ میکرد.
جهانی عنوان کرد: در این میان، آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی بهعنوان یکی از بزرگترین آرشیوهای مطبوعاتی ایران توانسته بیش از ۵۰۰ عنوان مجله تخصصی ادبی فارسی چاپ ایران متعلق به دورههای مختلف تاریخی اعم از دوره قاجار تا عصر کنونی را شناسایی و جذب کند.
وی گفت: در حال حاضر، این آرشیو دارای تمام ۲۴ شماره نشریه (از شماره یک تا آخر) از مجله بهار که در سالهای ۱۳۲۸ تا ۱۳۴۱ هجری قمری چاپ میشد و همچنین تمام ۱۲ شماره مجله دانشکده که در سال ۱۳۳۶ هجری شمسی، چاپ میشد، است.
اقبال و پسند شعر شهریار در دوران معاصر
در بخش دیگری از این مراسم، حمیدرضا نویدی مهر، مدیرگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) با موضوع «اقبال و پسند شعر شهریار در دوران معاصر»، اظهار کرد: سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به «شهریار»، از شاعران دووجهی است که سرودههایش موردتوجه هم فارسیزبانان و هم آذریزبانان قرار دارد.
وی ادامه داد: شهریار در قالبهای مختلف شعری کهن اعم از غزل، قصیده، رباعی و مثنوی شعر سروده است. البته غزلیات شهریار، او را بهعنوان شاعری شاخص معرفی کرده است. دراینبین، این شاعر برجسته خطه آذربایجان کشور، شعر نیمایی نیز سروده است.
نویدی مهر با تأکید بر دلبستگی خاص شهریار به حافظ شیرازی، افزود: منظومه «حیدر بابایه سلام» این شاعر بنام، از جمله شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به شمار میآید که به چند زبان از جمله فارسی نیز ترجمه شده است.
این استاد دانشگاه در ادامه با محوریت معرفی و بررسی، ۶ مؤلفه تأثیرگذار در اقبال و پسند شعر شهریار، گفت: «زبان ساده و بیپیرایه شعر شهریار و نزدیکی به زبان مردم»، از جمله این مؤلفههاست چنانکه شهریار با استفاده از زبان روان و قابلفهم، بهرهگیری از واژگان و تعابیر آشنا، نزدیک بودن بیان شعرش به زبان گفتار و پرهیز از پیچیدگی و ابهام افراطی، توانسته مخاطب عام را نیز جذب کند.
وی از «قدرت انتقال عواطف و احساسات در شعر شهریار» نیز نام برد و افزود: بیان صمیمانه عشق، فراق و دلتنگی، بازتاب خاطرات کودکی و گذشته، تصویرسازی از خانواده، طبیعت و زادگاه، ایجاد حس نوستالژی و خاطرهانگیزی در شعر این شاعر برجسته موج میزند و مخاطب میتواند با زبان شعری او همذاتپنداری کند.
نویدی مهر، «پیوند شعر شهریار با هویتهای دینی و ملی» را دیگر مؤلفه شعر او دانست و بیان کرد: شعر شهریار مملو از بازتاب ارزشها و باورهای دینی، ارادت به پیامبر اکرم (ص) و اهلبیت (ع)، توجه به میهن و هویت ایرانی، بازتاب فرهنگ و هویت آذربایجانی و پیوند عواطف فردی باهویت جمعی، است.
این استاد دانشگاه همچنین مطالبی با محوریت سه مؤلفه «صداقت و شخصیت شاعرانه شهریار»، «نقش ابزارهای رسانهای و آموزشی در گسترش شعر شهریار» و «جایگاه ویژه شهریار در تقویم فرهنگی و نامگذاری سالروز درگذشت شهریار بهعنوان روز شعر و ادب فارسی»، عنوان کرد.
ردپای شعر شهریار در مطبوعات
همچنین محدثه مؤذنیراد، دانشجوی دکتری و پژوهشگر تاریخ ادبی در مطبوعات که بهصورت برخط در این مراسم حضور داشت، گفت: طبق بررسیهای انجام شده، در بیشتر نشریات ادبی، ماهیت شعر در قالب معرفی شاعران جوان، چاپ اشعار آنها و نقد و بررسی اشعار این شاعران بوده است.
وی با اشاره به اینکه شهریار با مطبوعات ادبی همکاری خاصی نداشته است، افزود: سرودههای دوران جوانی شهریار فقط در نشریه ادبی نفیس «گلهای رنگارنگ»، که در سالهای ۱۳۱۲ تا ۱۳۳۵ به سردبیری علیاکبر مشیر سلیمی چاپ میشد، قابل بررسی است.
مؤذنیراد، خاطرنشان کرد: اشعار ناب ارزشمندی در مضمونهای اجتماعی، وطنی، عاشقانه و طبیعتگرایانه از شهریار در نشریه گلهای رنگارنگ به چاپ رسیده است.
ابراهیم حافظی، رئیس اداره مطبوعات آستان قدس رضوی نیز در پایان این مراسم بر آمادگی این اداره برای همکاری با استادان و دانشجویان دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) تأکید کرد.
نظر شما